كشت برنج تقريبا 4هزار سال قبل از ميلاد مسيح در كشورهاي هند و چين متداول بوده است. پس از گندم، برنج دومين غله مهم در دنيا محسوب مي‌شود. كشت برنج در ايران در نواحي شمالي كشور و حتي استان خوزستان تاريخچه طولاني دارد و براساس شواهد موجود، اين محصول قرن‌ها پيش از ميلاد مسيح و در زمان هخامنشيان رواج داشته و امروزه به يكي از مهم‌ترين موادغذايي تبديل شده است. با توجه به رشد روزافزون جمعيت كشورمان، توليد داخلي برنج، پاسخگوي نياز مردم نيست و به همين دليل، مقادير قابل‌توجهي از اين محصول از خارج از ايران وارد مي‌شود.
زمان برداشت برنج با توجه به دماي هوا معمولا از ماه‌هاي مرداد و شهريور شروع مي‌شود و تا اوايل آذر ادامه مي‌يابد و پس از طي مراحلي وارد بازار مي‌شود. اكثر خانواده‌هاي ايراني نيز با شروع فصل زمستان، برنج مصرفي ساليانه خود را خريداري و در خانه انبار مي‌كنند.

برنج انواع مختلفي دارد و اين انواع را تا حدود 150 نوع مختلف تخمين مي‌زنند و نمونه‌هاي مرغوب آن در شمال و جنوب ايران و نواحي گرمسير استان‌هاي فارس و اصفهان كاشته مي‌شود.

به طور كلي دو نوع برنج وجود دارد: نوعي كه دانه دراز، كشيده و باريك است و به برنج صدري شهرت دارد و نوع ديگر كه دانه‌ريز و گرد است و به برنج ژاپني يا چيني معروف است البته آن نوع برنجي كه ايرانيان و مردم بيشتر كشورها مصرف مي‌كنند، برنجي است كه شلتوك و پوسته خارجي آن گرفته شده است.

رنگ اصلي برنج وقتي در پوسته قرار دارد، قهوه‌اي است كه به آن برنج قهوه‌اي مي‌گويند. براي به دست آوردن برنج سفيد، دانه‌هاي برنج را در دستگاه‌هاي مخصوص مي‌ريزند و اين دستگاه‌ها پوسته خارجي برنج را جدا مي‌كنند و با ايجاد اصطكاك بين برنج‌هاي پوسته‌دار با يكديگر، موجب از بين رفتن غشاي خارجي آنها مي‌شود و در نهايت برنجي به رنگ سفيد و شفاف به دست مي‌آيد كه گفته مي‌شود تقريبا عاري از ويتامين B1 است. به همين دليل افرادي كه منحصرا از برنج تغذيه مي‌كنند و غذاي ديگري مصرف نمي‌كنند به بيماري بري‌بري (در اثر كمبود ويتامين B1) مبتلا مي‌شوند.

يكي ديگر از انواع برنج، نوع وحشي آن است كه رنگ سياهي دارد و باريك‌تر و درازتر از برنج صدري است. اين نوع برنج داراي ويتامين‌ها و مواد معدني زيادي است، اما هضم آن كمي مشكل است و توصيه مي‌شود كه به صورت مخلوط با برنج سفيد مصرف شود.
انواع برنج خارج
برنج‌هاي خارجي انواع مختلفي دارند:

- برنج دانه‌درشت كه اغلب در جنوب شرقي آسيا كشت مي‌شود و بعد از طبخ، دانه‌ها به راحتي قابل تفكيك هستند و حالت نشاسته‌اي ندارند.

- برنج ياسمن كه مخصوص تايلند است و دانه‌هاي بلند و كشيده‌اي دارد و رايحه ملايم آن براي تهيه انواع غذاهايي با ذايقه آسيايي بسيار مناسب است.

- برنج باسماتي كه نوعي برنج دانه باريك، بلند و كشيده است و بوي بسيار مطبوعي دارد و در دامنه‌هاي هيماليا از بنگلادش تا هند كشت مي‌شود. اين نوع برنج به‌طور سنتي جهت تهيه انواع پلو در تركيب‌ با زعفران به دليل دانه فرم‌دار و بوي مطبوع آن مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

- برنج دانه كوتاه از انواع ديگر برنج‌هاي خارجي است كه فرم بيضي كوچكي دارد و پرنشاسته است و اغلب در كره و ژاپن كشت مي‌شود. اين نوع برنج چسبنده بوده و در صورت پخته شدن همه دانه‌ها به هم مي‌چسبند و مخصوص تهيه غذاهاي ژاپني است.
- برنج گلوتين كه به صورت سفيد و سياه در بازار موجود است، محصول شمال تايلند و كشور لائوس است و هنگام طبخ، كوچك و نيمه‌شفاف مي‌شود! البته بر خلاف نام اين نوع برنج، گلوتين در تركيب آن وجود ندارد و بسيار پرنشاسته است و از آن به عنوان برنج چسبناك يا شيرين ياد مي‌شود. تنها تفاوت برنج گلوتيني سياه با نوع سفيد اين است كه در نوع سياه، لايه آخر سبوس‌ روي دانه برنج باقي مي‌ماند و باعث ايجاد طعم خاص در برنج مي‌شود كه در تهيه انواع غذاها يا دسرهاي اندونزي، تايلند، فيليپين و برمه مورد استفاده قرار مي‌گيرد و بهتر است كه از شب قبل خيس شود.  
بيشترين برنج وارداتي ما از كشورهاي هند، پاكستان، تايوان، بنگلادش، چين و تايلند تامين مي‌شود و معمولا قيمت مناسبي هم دارند و قشر متوسط و ضعيف جامعه كه نمي‌توانند برنج ايراني يكدست مصرف كنند (زيرا قيمت تقريبا بالايي دارد)، برنج‌هاي هندي و پاكستاني كه خوش‌پخت و دانه بلند هستند خريداري مي‌كنند و هنگام پخت، براي ايجاد طعم مناسب، مقداري برنج ايراني معطر به آن اضافه مي‌كنند. با اين كار هم شكل ظاهري برنج زيبا مي شود و هم طعم خوش‌مزه‌اي دارد و مهم‌تر از همه اينكه مقرون به صرفه است.

سالانه چه‌قدر برنج مي‌خوريم؟بر اساس بررسي‌هاي موسسه بين‌المللي تحقيقات برنج، مصرف برنج در ايران با افزايش 11 درصدي به بيش از 2 ميليون و 900‌‌هزار تن در سال 2015 ميلادي خواهد رسيد كه اين رقم در سال 2005، دو ميليون و 250 هزار تن بوده است. البته به گفته مقامات مسئول در ايران، در حال حاضر سرانه مصرف برنج در ايران 35 تا 40 كيلوگرم است، اين در حالي است كه وزارت كشاورزي آمريكا، سرانه مصرف برنج براي هر ايراني را سالانه 42 كيلوگرم اعلام كرده است.

ارزش غذايي برنج سفيد و قهوه‌اي:برنج از غلات بسيار مغذي محسوب مي‌شود و پرمصرف‌ترين غذاي دو سوم جمعيت جهان است. دانه كامل برنج داراي چند لايه است و اگر فقط يك لايه خارجي آن را برداريم، آنچه باقي مي‌ماند برنج قهوه‌اي است كه در اثر اين فرآيند، مواد مغذي موجود در برنج به مقدار خيلي كم از بين مي‌رود. حال اگر برنج قهوه‌اي آسياب شود، مقدار زيادي از لايه‌هاي دانه برنج به همراه سبوس و مواد مغذي آن از بين مي‌روند و آنچه باقي مي‌ماند همان برنج سفيد است.
هر نيم ليوان برنج سفيد حاوي 103 كالري و هر نيم ليوان برنج قهوه‌اي حاوي 108 كالري است. اين محصول فاقد چربي، كلسترول، گلوتن و سديم است و در گروه كربوهيدرات‌هاي پيچيده قرار مي‌گيرد كه نسبت به غذاهاي كربوهيدراتي ساده حاوي ويتامين، مواد معدني و فيبر بيشتري است، به طوري كه هر 100 گرم برنج پخته حاوي 25 تا 32 گرم كربوهيدرات (نشاسته) است. در عين حال نصف فنجان برنج سفيد، 0/3 گرم فيبر رژيمي دارد، اما در عوض حاوي پروتئين بسيار ناچيزي است، البته اگر بخواهيم ارزش غذايي، اسيد فوليك، ويتامين 1B و 2B و 3B، ويتامين A، كلسيم، آهن، فسفر، پتاسيم و سديم غذايي برنج سفيد را با برنج قهوه‌اي مقايسه كنيم به نتايج جالبي مي‌رسيم. در حقيقت تنها تفاوت بين اين دو نوع برنج، رنگ آنها نيست. طي آسياب كردن برنج قهوه‌اي و تبديل به نوع سفيد 67 درصد ويتامين 3B، 80 درصد ويتامين 1B، 90 درصد ويتامين 6B، 50 درصد منگنز و فسفر، 60 درصد آهن و تمامي فيبرهاي محلول از بين مي‌روند. از طرف ديگر، برنج قهوه‌اي به دليل اينكه حاوي فيبر، سلنيوم و منيزيم است، براي بيماران مبتلا به سرطان روده بزرگ توصيه مي‌شود.

البته ارزش برنج‌هايي كه به برنج‌هاي نيم دانه معروف‌اند و معمولا در تهيه انواع آش، شله زرد، شير برنج و... استفاده مي‌شوند، تقريبا مشابه با ديگر برنج‌هاي سفيد است و فقط شكل ظاهري متفاوت‌تري دارند و شايد در طي آسياب بيشتر، كمي از ارزش غذايي واقعي خود را از دست داده باشند، اما چندان حايز اهميت نيست.
از قرص برنج تا سير و نمك
بسياري از متخصصان معتقدند نگهداري برنج از اهميت بسيار زيادي برخوردار است و كيسه برنج بايد در محل خنك و خشك قرار گيرد. بسياري از افراد براي جلوگيري از ورود حشرات به داخل كيسه برنج از حبه‌هاي سير و نمك استفاده مي‌كنند كه تا حد زيادي نيز در كاهش آفات برنج موثر است.البته تا سال‌هاي پيش از قرصي به نام قرص برنج در كيسه‌هاي حاوي اين محصول استفاده مي‌شد كه يك عدد آن قادر است هزاران شته را از بين ببرد، اما در حال حاضر اثبات شده است هر گونه تماس با اين قرص چه از راه استنشاق و چه از راه تماس پوستي و خوراكي (به دليل توليد گاز فسفيد) مسموميت شديد ايجاد مي‌كند و در حقيقت نصف قرص برنج براي يك فرد بالغ كشنده است. به همين دليل است كه فروش آن در داروخانه‌ها ممنوع شد، اما متاسفانه عرضه آن در عطاري‌ها همچنان ادامه دارد. حتي ديده شده افرادي اين قرص‌ها را با قرص‌هاي روان‌گردان اشتباه مي‌گيرند و همين ناداني آنها را به كام مرگ مي‌كشاند.
معمولا توصيه مي‌شود كه برنج به صورت سالانه و در حجم زياد خريداري نشود، زيرا در صورت نگهداري نادرست مثلا در پاركينگ و انباري و راه‌پله، امكان شته زدن و حتي نم‌دار شدن برنج‌ وجود دارد.